Sketchnotki Edukacja zdrowotna klasy 7-8 – Internet i profilaktyka uzależnień (nowa PP)

Sketchnotki Edukacja zdrowotna klasy 7-8 – Internet i profilaktyka uzależnień (nowa PP)

Sketchnotki Edukacja zdrowotna klasy 7–8 – Internet i profilaktyka uzależnień to rozbudowany zestaw materiałów dydaktycznych przygotowanych z myślą o uczniach starszych klas szkoły podstawowej oraz nauczycielach prowadzących edukację zdrowotną. Materiał łączy zagadnienia związane z bezpiecznym i odpowiedzialnym korzystaniem z internetu, ochroną prywatności, reagowaniem na zagrożenia cyfrowe, higieną cyfrową oraz profilaktyką zachowań ryzykownych i uzależnień.

Zestaw został stworzony pod kątem realizacji nowej podstawy programowej edukacji zdrowotnej obowiązującej od września 2026 roku. Zakres tematyczny kart oraz proponowane aktywności zostały opracowane w oparciu o treści i kierunki wskazane w podstawie programowej dla klas VII–VIII. Dzięki temu materiały mogą stanowić praktyczne wsparcie nauczyciela podczas planowania i prowadzenia zajęć. Nie oznacza to jednak, że pojedynczy zestaw samodzielnie wyczerpuje wszystkie wymagania podstawy programowej – jest to pomoc dydaktyczna, którą nauczyciel może włączyć do własnego sposobu realizacji programu, dostosowując pracę do potrzeb konkretnej klasy.

Internet, prywatność i odpowiedzialne decyzje

Jednym z ważnych obszarów zestawu są relacje cyfrowe i prywatność. Uczniowie analizują, jakie informacje mogą pozostawać w sieci, co można wywnioskować z pozornie niewinnych publikacji oraz dlaczego raz udostępniona treść może przestać znajdować się pod pełną kontrolą autora. Zadania zwracają uwagę między innymi na publikowanie zdjęć innych osób, udostępnianie lokalizacji, przekazywanie prywatnych rozmów oraz świadome wybieranie odbiorców publikowanych treści.

Karta nie ogranicza się do przedstawienia listy zasad. Uczniowie podejmują decyzje w konkretnych sytuacjach, analizują konsekwencje różnych zachowań i tworzą własną checklistę prywatności. Dzięki temu zagadnienia związane z ochroną danych i wizerunku mogą zostać powiązane z sytuacjami, które rzeczywiście pojawiają się podczas codziennego korzystania z komunikatorów, serwisów społecznościowych czy innych platform internetowych.

Patostreaming i niebezpieczne internetowe wyzwania

Osobna sketchnotka została poświęcona patostreamingowi oraz ryzykownym internetowym wyzwaniom. Materiał pomaga uczniom rozpoznawać mechanizmy, które mogą zwiększać zainteresowanie szkodliwą treścią – między innymi szok, presję grupy, popularność oraz działanie algorytmów podsuwających podobne materiały.

Uczniowie analizują również możliwe skutki kontaktu z niebezpiecznymi treściami: psychiczne, społeczne i fizyczne. Szczególny nacisk położono na właściwe reagowanie – przerwanie kontaktu z materiałem, nieudostępnianie go dalej, zgłoszenie treści oraz poinformowanie zaufanej osoby dorosłej. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia materiał przypomina także o numerze alarmowym 112.

Cyberprzemoc, hejt i mowa nienawiści

W zestawie znalazła się również karta pomagająca odróżniać konstruktywną krytykę, konflikt, hejt, mowę nienawiści oraz cyberprzemoc. Uczniowie pracują na krótkich sytuacjach i uczą się rozpoznawać takie działania jak wyśmiewanie, groźby, podszywanie się pod inną osobę, publikowanie treści bez zgody czy wykluczanie z grup internetowych.

Istotnym elementem jest pokazanie dwóch perspektyw: osoby doświadczającej cyberprzemocy oraz świadka. Zadania wskazują, że bezpieczna reakcja nie polega na odpowiadaniu agresją. Ważne jest zabezpieczenie dowodów, blokowanie i zgłaszanie sprawcy, ograniczenie dalszego rozpowszechniania krzywdzących treści oraz zwrócenie się po pomoc do zaufanej osoby dorosłej. Materiał może dzięki temu stanowić dobry punkt wyjścia do rozmowy o odpowiedzialności za własne zachowanie również wtedy, gdy uczeń jest jedynie obserwatorem sytuacji.

Seksting, pornografia, granice i bezpieczeństwo

Jedna ze sketchnotek porusza szczególnie ważne dla nastolatków zagadnienia związane z sekstingiem, presją, granicami i pornografią. Tematy zostały przedstawione w sposób edukacyjny, spokojny i skoncentrowany na bezpieczeństwie. Uczniowie oceniają prawdziwość różnych stwierdzeń, rozpoznają komunikaty wywierające presję i ćwiczą bezpieczne sposoby odmowy.

Materiał zwraca uwagę na bardzo ważną zasadę: zgoda na pokazanie lub przesłanie treści jednej osobie nie oznacza zgody na jej dalsze rozpowszechnianie. Uczniowie analizują również możliwe konsekwencje utraty kontroli nad materiałem i poznają procedurę bezpiecznego reagowania. Osobny fragment dotyczy pornografii i wskazuje, że nie powinna być traktowana jako instrukcja budowania relacji czy źródło wiedzy o zgodzie, granicach lub wzajemnym szacunku.

Kiedy technologia zaczyna szkodzić?

Kolejna karta koncentruje się na sytuacjach, w których korzystanie z telefonu, gier, mediów społecznościowych lub innych technologii zaczyna zaburzać codzienne funkcjonowanie. Uczniowie analizują możliwe skutki dotyczące snu, koncentracji, nastroju, nauki, aktywności fizycznej oraz relacji z innymi.

Ważne jest przy tym unikanie prostego przekazu, że określona liczba godzin korzystania z urządzeń automatycznie oznacza problem. Materiał zachęca do obserwowania utraty kontroli, powtarzalności zachowań oraz ich realnego wpływu na życie. Uczniowie porównują dwa modele dnia nastolatka, oceniają własne nawyki i wybierają jedną konkretną zmianę, którą można zastosować w praktyce. Takie podejście pozwala połączyć edukację z rozwijaniem umiejętności świadomego zarządzania własnymi zachowaniami.

Substancje psychoaktywne – wiedza, ryzyko i reagowanie

Zestaw wykracza poza zagrożenia cyfrowe i obejmuje również profilaktykę używania substancji psychoaktywnych. Uczniowie pracują z przykładami dotyczącymi alkoholu, nikotyny i wyrobów tytoniowych, narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych oraz leków używanych niezgodnie z przeznaczeniem.

Karta pokazuje zarówno skutki zdrowotne, jak i psychospołeczne, a jednocześnie uczy reagowania w sytuacji potencjalnego zagrożenia. Pojawiają się studia przypadków, fakty i mity, zasady bezpiecznego zachowania oraz sygnały alarmowe wymagające wezwania pomocy. Dzięki temu temat profilaktyki nie sprowadza się wyłącznie do zapamiętywania nazw substancji, lecz obejmuje również umiejętność oceny sytuacji i odpowiedzialnego działania.

Asertywność i higiena cyfrowa w praktyce

Ostatnia część zestawu łączy wcześniejsze zagadnienia poprzez temat asertywności, higieny cyfrowej i ochrony siebie oraz innych. Uczniowie rozróżniają presję od wolnego wyboru, poznają proste narzędzia pozwalające odmówić, odroczyć decyzję, zakończyć kontakt lub poprosić o pomoc, a następnie budują własne asertywne komunikaty.

Materiał zawiera również zadania dotyczące higieny cyfrowej, takie jak wyciszanie powiadomień, ograniczanie korzystania z ekranów przed snem, ustalanie momentu zakończenia korzystania z urządzeń czy robienie przerw. Zwieńczeniem karty jest miniakcja, w której uczniowie mogą zaplanować konkretne działanie związane z profilaktyką, bezpieczeństwem lub higieną cyfrową.

Aktywna praca zamiast biernego czytania

Sketchnotki Edu Paczka zostały zaprojektowane tak, aby uczeń był aktywnym uczestnikiem lekcji. W zestawie pojawiają się między innymi zadania typu fakt–mit i prawda–fałsz, klasyfikowanie informacji, uzupełnianie schematów, analiza sytuacji, podejmowanie decyzji, łączenie przyczyn i skutków, krótkie pytania otwarte oraz praktyczne procedury reagowania.

Każda karta została podzielona na czytelne sekcje i uzupełniona ilustracjami, ikonami oraz prostymi schematami. Stałym elementem są również części „Sprawdź się!” oraz „Zapamiętaj!”, które pomagają uporządkować najważniejsze wnioski i sprawdzić zrozumienie omawianego zagadnienia.

Materiał do wykorzystania podczas edukacji zdrowotnej

Zestaw może zostać wykorzystany podczas wprowadzania nowego tematu, utrwalania wiadomości, podsumowania zajęć, pracy indywidualnej, pracy w parach lub jako punkt wyjścia do dyskusji prowadzonej przez nauczyciela. Poszczególne karty można wykorzystywać niezależnie i dobierać do aktualnie realizowanego tematu.

Materiały zostały przygotowane w oparciu o zagadnienia nowej podstawy programowej edukacji zdrowotnej dla klas VII–VIII i mogą wspierać nauczyciela w realizowaniu treści dotyczących bezpieczeństwa cyfrowego, relacji, profilaktyki zachowań ryzykownych, uzależnień, asertywności i odpowiedzialnych wyborów. Ostateczny zakres oraz sposób realizacji wymagań pozostaje oczywiście po stronie nauczyciela, który może uzupełniać sketchnotki o rozmowę, dodatkowe materiały, ćwiczenia lub inne aktywności dostosowane do potrzeb uczniów.

Więcej materiałów przeznaczonych do prowadzenia tego przedmiotu znajdziesz w kategorii sketchnotki i karty pracy z edukacji zdrowotnej w EduPaczce.

Nauczyciele oraz rodzice poszukujący dodatkowych informacji i materiałów dotyczących bezpieczeństwa młodzieży w internecie mogą również skorzystać z przygotowanej przez administrację publiczną bazy materiałów dotyczących cyberbezpieczeństwa i bezpiecznego korzystania z internetu.

Co znajduje się w zestawie?

• kolorowa strona tytułowa przygotowana dla klas 7–8,
• sketchnotka „Relacje cyfrowe i prywatność”,
• sketchnotka „Patostreaming i internetowe wyzwania”,
• sketchnotka „Cyberprzemoc, hejt i mowa nienawiści”,
• sketchnotka „Seksting i pornografia – ryzyko, granice i bezpieczeństwo w sieci”,
• sketchnotka „Kiedy technologia zaczyna szkodzić – gry, media i utrata kontroli”,
• sketchnotka „Substancje psychoaktywne – alkohol, nikotyna, narkotyki i leki”,
• sketchnotka „Chronię siebie i innych – asertywność i higiena cyfrowa”,
• różnorodne zadania aktywizujące i sytuacyjne,
• sekcje „Sprawdź się!” i „Zapamiętaj!” ułatwiające podsumowanie materiału.

Sketchnotki Edukacja zdrowotna klasy 7–8 – Internet i profilaktyka uzależnień to praktyczna propozycja dla nauczycieli, którzy chcą w atrakcyjnej wizualnie i uporządkowanej formie omawiać zagadnienia szczególnie ważne w codziennym życiu współczesnych nastolatków. Materiał pomaga połączyć wiedzę z analizą realnych sytuacji, ćwiczeniem odpowiedzialnych decyzji oraz poznawaniem konkretnych sposobów reagowania na zagrożenia. To gotowe wsparcie Edu Paczka do prowadzenia angażujących lekcji edukacji zdrowotnej w klasach 7–8 w ramach nowej podstawy programowej obowiązującej od września 2026 roku.